DT News - Vietnam - Nghiên cứu cảnh báo thông tin sai lệch trên mạng xã hội có thể làm gia tăng nguy cơ đối với bệnh nhân chỉnh nha

Dental Tribune International

T7. 11 Tháng 7 2026

Lưu lại

BIRMINGHAM, Anh: Mạng xã hội ngày càng được sử dụng như một kênh quảng bá dịch vụ điều trị chỉnh nha trực tiếp tới người có nhu cầu, bao gồm cả các đơn vị cung cấp dịch vụ theo mô hình trực tiếp đến người tiêu dùng (direct-to-consumer – DTC). Trong bối cảnh ngày càng có nhiều lo ngại về các thông điệp tiếp thị gây hiểu nhầm và việc tạo ra những kỳ vọng thiếu thực tế đối với kết quả điều trị, một nghiên cứu định tính mới đã khảo sát quan điểm của các bác sĩ chỉnh nha về môi trường tiếp thị này cũng như cách thức mà giới chuyên môn nên ứng phó. Kết quả nghiên cứu cho thấy cần tăng cường hơn nữa sự hiện diện và tham gia của các chuyên gia chỉnh nha trên các nền tảng trực tuyến, đồng thời xây dựng các hướng dẫn rõ ràng hơn nhằm hỗ trợ bệnh nhân tiếp cận thông tin chính xác và đưa ra quyết định điều trị trên cơ sở đầy đủ thông tin.

Thông qua các cuộc phỏng vấn chuyên sâu, nhóm nghiên cứu đã tìm hiểu quan điểm của các bác sĩ chỉnh nha tại Vương quốc Anh về hoạt động tiếp thị trên mạng xã hội. Ba chủ đề chính được xác định gồm: môi trường tiếp thị thiếu cân bằng, sự lan truyền của thông tin sai lệch và việc hình thành những kỳ vọng không thực tế, cùng với nhu cầu tăng cường sự tham gia và tự điều chỉnh của giới chuyên môn.

Các bác sĩ tham gia nghiên cứu cho rằng mạng xã hội hiện đang bị chi phối bởi các doanh nghiệp quảng bá hệ thống khay chỉnh nha trong suốt và các dịch vụ chỉnh nha theo mô hình trực tiếp đến người tiêu dùng (direct-to-consumer – DTC). Theo họ, các đơn vị này thường đưa ra những tuyên bố chưa được chứng minh về tốc độ điều trị, mức độ thoải mái hoặc hiệu quả điều trị. Họ cũng nhận định rằng các bác sĩ nha khoa tổng quát thường có mức độ hiện diện trên môi trường trực tuyến cao hơn các bác sĩ chỉnh nha, khiến bệnh nhân khó phân biệt được sự khác biệt về trình độ chuyên môn. Ngược lại, các bác sĩ chỉnh nha lại chưa được đại diện tương xứng trên các nền tảng trực tuyến, làm hạn chế nguồn thông tin cân bằng và dựa trên bằng chứng dành cho bệnh nhân.

Một trong những mối quan ngại lớn nhất được các bác sĩ nêu ra là sự phổ biến của các nội dung gây hiểu nhầm. Những lo ngại này phù hợp với kết quả của một nghiên cứu công bố năm 2024, cho thấy thông tin trên các website tiếp thị sản phẩm chỉnh nha thường không đầy đủ hoặc thiếu chính xác, qua đó nhấn mạnh nguy cơ các thông điệp quảng bá có thể ảnh hưởng đến cả bệnh nhân và các bác sĩ lâm sàng trong quá trình đưa ra quyết định điều trị.

Các bác sĩ được phỏng vấn cho biết mạng xã hội thường chỉ giới thiệu những kết quả điều trị lý tưởng, trong khi ít đề cập đến những hạn chế, biến chứng hoặc các trường hợp điều trị không thành công. Họ cho rằng bệnh nhân, đặc biệt là nhóm người trẻ chịu nhiều ảnh hưởng từ các nhân vật có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội (influencers), dễ bị tác động bởi thông tin sai lệch hơn so với các bác sĩ lâm sàng. Theo các bác sĩ tham gia nghiên cứu, điều này có thể dẫn đến những kỳ vọng không thực tế cũng như nhu cầu đối với các phương pháp điều trị không thực sự phù hợp về mặt chuyên môn.

Thay vì chỉ kêu gọi tăng cường các quy định quản lý từ bên ngoài, những người tham gia nghiên cứu ủng hộ việc nâng cao cơ chế tự điều chỉnh trong chính giới chuyên môn. Họ cho rằng các bác sĩ chỉnh nha cần chủ động hơn trên mạng xã hội thông qua việc chia sẻ thông tin chính xác, dựa trên bằng chứng khoa học, đính chính các thông tin sai lệch và giúp cộng đồng hiểu rõ hơn về các lựa chọn điều trị. Theo các bác sĩ, việc chia sẻ hình ảnh trước và sau điều trị, các video giáo dục cũng như những thông tin chân thực về thực hành lâm sàng là những phương thức hiệu quả để tiếp cận công chúng một cách có trách nhiệm.

Các tác giả kết luận rằng, mặc dù mạng xã hội đã trở thành một công cụ truyền thông quan trọng, cả bác sĩ lâm sàng và bệnh nhân vẫn cần thận trọng khi tiếp cận và diễn giải các nội dung tiếp thị trực tuyến. Việc nâng cao sự hiện diện của các bác sĩ chỉnh nha trên môi trường số và thúc đẩy phổ biến các thông tin đáng tin cậy có thể góp phần giảm thiểu thông tin sai lệch, đồng thời hỗ trợ bệnh nhân đưa ra các quyết định điều trị trên cơ sở đầy đủ thông tin.

Nghiên cứu có tiêu đề “Khảo sát định tính về nhận thức của các bác sĩ chỉnh nha đối với hoạt động tiếp thị chỉnh nha trên mạng xã hội", được đăng trực tuyến ngày 22/6/2026 trên tạp chí British Dental Journal.