Nghiên cứu phát hiện tỷ lệ cao bệnh đái tháo đường chưa được chẩn đoán ở bệnh nhân nha khoa

Nghiên cứu cho thấy hơn một phần ba bệnh nhân nha khoa chưa từng được chẩn đoán trước đó có mức đường huyết phù hợp với tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường khi được xét nghiệm trong các lần khám định kỳ. Phương pháp sàng lọc sử dụng xét nghiệm HbA1c (hemoglobin A1c) qua lấy máu mao mạch đầu ngón tay (finger prick), cho phép đánh giá mức đường huyết trung bình trong khoảng 2–3 tháng. Dựa trên nhóm nghiên cứu hơn 900 bệnh nhân tại cơ sở nha khoa tuyến chuyên sâu, nghiên cứu của King’s College London cho thấy có thể phát hiện một tỷ lệ đáng kể các rối loạn chuyển hóa chưa được chẩn đoán thông qua sàng lọc cơ hội tại phòng khám nha khoa.

Các tác giả cũng đánh giá liệu tình trạng nha chu (periodontal status) có thể giúp xác định đối tượng bệnh nhân phù hợp để sàng lọc đái tháo đường hay không. Kết quả cho thấy mức HbA1c tăng có liên quan đến mức độ nặng của bệnh nha chu; tuy nhiên, mối liên quan này suy yếu khi điều chỉnh các yếu tố khác, cho thấy mức độ viêm nha chu đơn thuần có giá trị hạn chế như một chỉ định độc lập cho xét nghiệm sàng lọc.

Về mặt lâm sàng, các hàm ý là rất đáng kể. Dịch vụ nha khoa tiếp cận được những bệnh nhân có thể không thường xuyên khám tại y tế cơ sở, từ đó tạo ra một kênh phát hiện sớm thay thế. Xét nghiệm tại ghế nha khoa cho kết quả trong vài phút, không yêu cầu nhịn ăn, nên phù hợp triển khai trong các buổi khám thông thường. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc sử dụng xét nghiệm HbA1c nhanh trong bối cảnh này giúp phát hiện nguy cơ đái tháo đường chưa được nhận biết, từ đó hỗ trợ chuyển tuyến kịp thời để chẩn đoán xác định và quản lý điều trị.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng kết quả dựa trên một nhóm bệnh nhân có tỷ lệ viêm nha chu cao, nên có thể hạn chế khả năng khái quát cho các quần thể nha khoa khác. Dù vậy, nghiên cứu vẫn nhấn mạnh tiềm năng của đội ngũ nha khoa trong việc tham gia tích cực hơn vào phát hiện sớm các bệnh mạn tính, hướng tới mô hình chăm sóc tích hợp và dự phòng.

Phát biểu về ý nghĩa của nghiên cứu, tác giả chính Mark Ide, giáo sư nha chu học tại King’s, cho biết: “Khi xét nghiệm cho thấy HbA1c ở mức cao, bệnh nhân có thể được hướng dẫn đến bác sĩ đa khoa để đánh giá thêm—điều mà họ có thể đã không thực hiện nếu không có sàng lọc tại phòng khám nha khoa. Phần lớn bệnh nhân trong nghiên cứu của chúng tôi đều bất ngờ khi phát hiện HbA1c tăng cao và trước đó không hề biết mình có nguy cơ tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường.”

Tầm quan trọng của các phát hiện này càng được củng cố bởi các nghiên cứu gần đây tại Vương quốc Anh cho thấy bệnh nhân nha khoa còn thiếu nhận thức về mối liên hệ toàn thân giữa bệnh nha chu và nguy cơ đái tháo đường. Trong bối cảnh đó, nghiên cứu của King’s không chỉ chỉ ra tiềm năng sàng lọc của môi trường nha khoa mà còn nhấn mạnh vai trò trong nâng cao nhận thức và thúc đẩy theo dõi y khoa sớm. Đáng chú ý, nghiên cứu INDICATE-2 của University of Birmingham hiện đang đánh giá một quy trình chăm sóc nha khoa tại 50 phòng khám ở Anh, bao gồm đánh giá nguy cơ đái tháo đường, xét nghiệm HbA1c qua lấy máu đầu ngón tay và chuyển tuyến khi cần thiết.

Bài báo có tiêu đề “Mối liên quan giữa giá trị HbA1c đo tại ghế nha khoa và bệnh viêm nha chu” đã được công bố trực tuyến trên Journal of Dentistry số tháng 4 năm 2026.