DT News - Vietnam - Nghiên cứu phát hiện mối liên quan giữa ánh sáng đèn nha khoa và tổn thương võng mạc

Dental Tribune Vietnam

T6. 17 Tháng 4 2026

Lưu lại

CHENGDU, Trung Quốc: Dữ liệu dịch tễ học cho thấy bác sĩ nha khoa có tỷ lệ mắc bệnh lý mắt cao hơn so với các nhóm nghề nghiệp khác, tuy nhiên nguyên nhân vẫn chưa được làm rõ. Phần lớn các nghiên cứu trước đây tập trung vào phơi nhiễm cấp tính với ánh sáng cường độ rất cao, thay vì môi trường chiếu sáng đặc thù trong phòng khám nha khoa. Do đó, hiểu biết về tác động của ánh sáng này lên hệ mạch máu võng mạc và hàng rào bảo vệ giữa máu và mô võng mạc (hàng rào máu–võng mạc) vẫn còn hạn chế. Hiện nay, các nhà nghiên cứu từ Sichuan University đã tiến hành khảo sát ảnh hưởng của việc tiếp xúc kéo dài với ánh sáng đèn nha khoa lên các cấu trúc này, qua đó cung cấp những hiểu biết mới về sức khỏe mắt trong môi trường nghề nghiệp nha khoa.

“Chúng tôi nhằm mục tiêu xác định tổn thương quang học mạn tính (chronic photodamage) từ các nguồn sáng nha khoa ảnh hưởng như thế nào đến tính ổn định của hàng rào máu–võng mạc và vi môi trường mạch máu võng mạc,” GS. Junyu Chen, nhà nghiên cứu tại Trường Nha khoa Tây Trung Quốc thuộc Sichuan University, cho biết trong một thông cáo báo chí. Ông giải thích rằng sự gián đoạn của hàng rào này có thể làm suy giảm trao đổi phân tử giữa máu và mô võng mạc, từ đó có thể dẫn đến thiếu máu cục bộ (ischaemia), viêm và thoái hóa các cấu trúc liên quan đến thị giác.

Để tái tạo môi trường phòng khám nha khoa một cách chân thực nhất, các nhà nghiên cứu trước tiên đã khảo sát đặc tính của các nguồn sáng chính trong nha khoa—ánh sáng LED xanh từ đèn quang trùng hợp, ánh sáng halogen cường độ thấp từ kính hiển vi, và ánh sáng LED xanh từ đèn ghế nha—cũng như cách bác sĩ nha khoa tiếp xúc với chúng. Sau đó, họ sử dụng các dữ liệu này để nghiên cứu phơi nhiễm ánh sáng nha khoa dài hạn trên mô hình chuột.

Theo kết quả, phơi nhiễm mạn tính, đặc biệt với ánh sáng LED xanh và trắng, dẫn đến tổn thương võng mạc đáng kể, chủ yếu ảnh hưởng đến hệ mạch máu. Các biến đổi quan sát được bao gồm: tổn thương hàng rào bảo vệ của võng mạc, mất mao mạch và giảm số lượng nhánh mạch nhỏ, cho thấy chức năng mô bình thường bị suy giảm.

“Chúng tôi cũng ghi nhận tổn thương cấu trúc của tế bào võng mạc và tế bào cảm thụ ánh sáng (photoreceptors), đặc biệt ở cường độ ánh sáng cao,” GS. Chen cho biết. Ông bổ sung rằng phơi nhiễm ánh sáng kéo dài còn gây phản ứng viêm trong võng mạc, đồng thời liên quan đến các biến đổi cho thấy mô bị tổn thương giảm khả năng duy trì hoạt động tế bào bình thường, cũng như gây hư hại các cấu trúc tham gia vào chức năng thị giác.

Các phát hiện cho thấy phơi nhiễm ánh sáng mạn tính gây ra stress oxy hóa, dẫn đến tổn thương mạch máu, viêm võng mạc và phá vỡ hàng rào bảo vệ mô võng mạc. Những kết quả này chỉ ra rằng tổn thương mạch máu và viêm, chứ không chỉ riêng tổn thương tế bào võng mạc, là cơ chế trung tâm của tổn thương quang học mạn tính ở võng mạc.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng đối với nhân viên nha khoa. Theo các tác giả, các chiến lược như giảm cường độ ánh sáng, hạn chế tiếp xúc với ánh sáng xanh và tối ưu hóa thiết kế chiếu sáng có thể giúp giảm thiểu nguy cơ nghề nghiệp. Ngoài ra, họ cũng đề xuất rằng nguồn sáng halogen cường độ thấp có thể là một lựa chọn thay thế tiềm năng cho các nguồn LED cường độ cao, dù cần thêm nghiên cứu để xác nhận.

Nghiên cứu góp phần mở rộng hiểu biết hiện tại về cách môi trường chiếu sáng trong nha khoa ảnh hưởng đến sức khỏe võng mạc theo thời gian, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu phát triển các biện pháp bảo vệ và công nghệ chiếu sáng an toàn hơn, cũng như thúc đẩy các nghiên cứu tiếp theo về chiến lược dự phòng.

Nghiên cứu có tiêu đề “Ánh sáng nha khoa mạn tính làm rối loạn cân bằng nội môi của hàng rào máu–võng mạc thông qua các cơ chế mạch máu và viêm” được công bố trực tuyến ngày 13/02/2026 trên tạp chí International Journal of Oral Science.