Search Dental Tribune

Sự mòn răng cổ đại cho thấy bằng chứng sớm nhất về việc sử dụng chất gây nghiện thường xuyên

Một kiểu mòn răng bất thường được phát hiện trên di cốt người tiền sử tại Indonesia đã cung cấp những manh mối về một thói quen trong khoang miệng thời cổ đại, qua đó cho thấy mối liên hệ giữa tổn thương răng và việc sử dụng thực vật có tác dụng hướng thần. (Ảnh: Mulderphoto/Adobe Stock)
Fraser Macdonald, Dental Tribune Internationa

Fraser Macdonald, Dental Tribune Internationa

CN. 4 Tháng 10 2026

Lưu lại

BRISBANE, Australia: Hạt cau (betel nut) là một chất kích thích được sử dụng rộng rãi ở khu vực Nam Á, Đông Nam Á và Thái Bình Dương, đồng thời từ lâu đã được xem là một trong những loại chất có nguồn gốc thực vật tác động lên thần kinh có lịch sử sử dụng lâu đời nhất. Cho đến nay, bằng chứng đáng tin cậy sớm nhất về việc sử dụng hạt cau được tìm thấy trong cao răng, có niên đại khoảng 3.500–3.000 năm trước. Một nghiên cứu khảo cổ học mới về di cốt người tại Sulawesi, Indonesia đã xác định một dạng bệnh lý răng miệng trước đây chưa được nhận diện, mà các nhà nghiên cứu cho rằng có liên quan đến việc sử dụng hạt cau thường xuyên. Những phát hiện này cho thấy tập tục này có nguồn gốc xa xưa hơn nhiều so với những bằng chứng được ghi nhận trước đây, và có thể đã bắt đầu dưới một hình thức rất khác so với tục nhai cau hiện đại.

Nghiên cứu tập trung vào hai cá thể người săn bắt – hái lượm thời kỳ tiền nông nghiệp, có biểu hiện mòn răng nghiêm trọng theo chu vi, khác với kiểu mòn răng do lực nhai thông thường. Ở một cá thể, răng cối lớn thứ ba bị mòn nhiều hơn đáng kể so với răng cối lớn thứ hai, cho thấy một vật thể cứng, có dạng hình cầu có thể đã được giữ lặp đi lặp lại ở phía sau khoang miệng. Cá thể thứ hai cũng có kiểu mòn tương tự, ảnh hưởng đến răng cối lớn, răng tiền cối, răng nanh và một răng cửa bên.

Các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng vật thể này là hạt cau nguyên vẹn đã bóc vỏ, và tình trạng mòn răng hình thành do việc giữ hạt cau giữa các răng rồi ngậm hoặc nhấm nhẹ, đồng thời di chuyển hạt cau trong khoang miệng. Để kiểm chứng giả thuyết này, họ tiến hành phân tích hóa học các mẫu răng của cả hai cá thể. Kết quả ủng hộ giả thuyết: arecoline, một hợp chất hoạt tính có trong hạt cau, được phát hiện ở cả hai cá thể. Các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm cũng cho thấy hạt cau nguyên vẹn có thể giải phóng arecoline với hàm lượng đủ để tạo ra các tác động sinh lý.

Việc sử dụng kéo dài gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với răng miệng. Cá thể trẻ hơn có chân răng bị lộ, khoang tủy bị thông thương và tổn thương quanh chóp, đồng thời các tác giả cho rằng tình trạng mòn răng nghiêm trọng cuối cùng đã dẫn đến nhiễm trùng mạn tính. Cả hai cá thể đều mắc bệnh nha chu và mất răng.

Niên đại của các mẫu đặc biệt đáng chú ý. Cá thể lớn tuổi hơn có niên đại 25.000–16.000 năm trước, trong khi cá thể còn lại có niên đại 7.600–6.300 năm trước. Điều này cho thấy việc sử dụng hạt cau đã xuất hiện sớm hơn rất nhiều so với những bằng chứng từng được biết đến trước đây. Do đó, các tác giả đưa ra giả thuyết rằng tục nhai cau hiện đại có thể đã phát triển từ một tập tục lâu đời hơn, đó là ngậm và hút nguyên hạt cau.

Đối với nhân học răng và khảo cổ sinh học, những phát hiện này cho thấy giá trị của việc kết hợp phân tích mòn răng với bằng chứng sinh học phân tử để tái dựng một hành vi trong khoang miệng không liên quan đến ăn uống. Phương pháp nghiên cứu cũng có ưu điểm là xâm lấn tối thiểu: khác với phần lớn các nghiên cứu trước đây thuộc lĩnh vực này, các nhà nghiên cứu chiết xuất các hợp chất bằng cách ngâm răng trong dung môi, không cần cắt, nghiền hoặc xử lý bằng axit.

Việc sử dụng hạt cau hiện nay là một vấn đề đáng quan tâm đối với sức khỏe răng miệng. Phơi nhiễm kéo dài có liên quan đến nhiều bệnh lý răng miệng nghiêm trọng, đặc biệt là làm tăng nguy cơ ung thư khoang miệng; việc nhai cau thường xuyên cũng có liên quan đến mòn răng nghiêm trọng, gãy răng, bệnh nha chu và mất răng.

Nghiên cứu có tiêu đề “Ngậm và hút hạt cau là bằng chứng được ghi nhận sớm nhất về việc sử dụng thường xuyên một loại thực vật có tác dụng hướng thần” (Betel nut sucking is the earliest recorded evidence for the habitual use of a neuroactive plant drug), được công bố trực tuyến ngày 11 tháng 9 năm 2026 trên tạp chí Science Advances.

Chủ đề:
Thẻ:
To post a reply please login or register
advertisement
advertisement